Emoties: de grootste vijand van je portefeuille

Onderzoek laat keer op keer zien dat de gemiddelde belegger een lager rendement behaalt dan de fondsen waarin hij belegt. Dat klinkt onmogelijk, maar de verklaring is simpel: geld stroomt fondsen ín na goede jaren (te laat) en eruit na slechte jaren (op het dieptepunt). Niet de markt is het probleem, het in- en uitstapgedrag is het probleem.

De prijs van 'even aan de zijlijn staan'

Uitstappen tijdens onrust voelt als risicobeheersing, maar de statistiek is onverbiddelijk: de beste beursdagen vallen vrijwel altijd vlák na de slechtste, midden in de periodes waarin uitgestapte beleggers aan de zijlijn staan. Wie in de afgelopen decennia belegd bleef, behaalde een prima rendement. Wie alleen al de tien beste dagen miste, tien dagen op duizenden, zag zijn rendement bijna halveren.

Herken je eigen brein

• Verliesaversie, een verlies van €1.000 voelt ongeveer twee keer zo heftig als een winst van €1.000 fijn voelt. Daarom voelt verkopen tijdens een dip als opluchting, terwijl het meestal de duurste beslissing van je beleggersleven is.
• Kuddegedrag, als iedereen koopt (en de media juichen), lijkt instappen veilig. Precies dan zijn koersen het hoogst.
• Recency bias, we projecteren de laatste maanden op de toekomst. Na een crash 'blijft het dalen', na een hausse 'blijft het stijgen'. Beide zijn zelden waar.
• Overmoed, een paar goede trades voelen als bewijs van talent. Vaak was het een stijgende markt die iedereen gelijk gaf.

Het tegengif: een systeem in plaats van wilskracht

Je emoties verdwijnen niet, het punt is ze geen beslissingsmacht te geven. Een vast beleggingsplan doet precies dat: maandelijks automatisch een vast bedrag inleggen (dollar-cost averaging), ongeacht de koersen. Daalt de markt, dan koop je automatisch méér stukken voor hetzelfde geld. Stijgt hij, dan groeit je bestaande vermogen. In beide gevallen hoef jij niets te beslissen, en dat is de kracht.

En tot slot de simpelste gedragsregel die er is: kijk minder. Wie dagelijks zijn portefeuille checkt, ziet bijna evenveel rode als groene dagen en voelt elke schommeling. Wie eens per kwartaal kijkt, ziet vooral de langetermijntrend, en die wijst historisch omhoog.